Lễ hội Gầu Tào - Lễ hội lớn nhất của đồng bào Mông trong năm
Trong 3 ngày từ ngày mùng 4 đến ngày mùng 6 tháng giêng âm lịch hàng năm, lễ hội Gầu Tào của người Mông được tổ chức ở thôn Pha Long 2, xã Pha Long huyện Mường Khương. Đây được coi là lễ hội lớn nhất trong năm của đồng bào dân tộc Mông, với những nghi thức, hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể thao, mang đậm truyền thống bản sắc văn hoá của dân tộc.
anh tin bai
anh tin bai

Lễ hội Gầu Tào của đồng bào Mông khu vực Pha Long huyện Mường Khương Tỉnh Lào Cai 

     Lễ hội Gầu Tào diễn ra vào tháng giêng âm lịch hàng năm nhưng việc chuẩn bị cho Lễ hội được tiến hành từ cuối tháng Chạp, với hai nghi lễ là chặt tre và dựng cây nêu. Trước Tết khoảng 1 tuần, chủ lễ và những người giúp việc tiến hành chặt tre để dựng cây nêu. Cây tre được chọn phải là cây thẳng, đều dóng, không sâu bệnh, không cụt ngọn, không ra hoa, ngọn cây phải hướng về phía mặt trời mọc, cây cao tầm từ 9 đến 12 mét.

anh tin bai

Lễ hội Gầu tào Pha Long

anh tin bai

Rất đông du khách và bà con đến với Lễ hội

     Trước khi dựng cây nêu, chủ cúng phải mổ gà, thắp hương khấn các vị thần xin phép tổ chức Lễ hội Gầu Tào. Trước khi cây nêu được dựng ông chủ lễ buộc lên ngọn cây một dải vải lanh màu đen và một dải vải lanh màu đỏ, một bầu rượu, ba bông lúa nếp và một túm cây trồng sưi; dựng cây nêu ngọn cây phải quay về hướng mặt trời mọc. Mảnh vải lanh treo ở cây nêu trong lễ hội, trở thành biểu tượng với nhiều tầng ý nghĩa; đó là dấu hiệu mời tổ tiên về dự hội chung vui cùng con cháu.

anh tin bai
anh tin bai

Các tiết mục văn nghệ đặc sắc tại Lễ hội

anh tin bai

Địa điểm tổ chức Lễ hội Gầu Tào thôn Pha Long 2 xã Pha Long huyện Mường Khương, Tỉnh Lào Cai

     Địa điểm tổ chức lễ Gầu Tào được gọi là Hấu Tào (Đồi Hội), là một quả đồi thấp, dốc thoải, đỉnh bằng phẳng tạo nên một bãi rộng và được bao quanh bởi những quả đồi cao hơn, phía trước có một không gian trũng, hẹp. Đồi Gầu Tào phải quay theo hướng Đông để cây nêu khi dựng lên đón được ánh nắng mặt trời. Người Mông quan niệm, quả đồi Gầu Tào tượng trưng cho phúc mệnh của gia chủ. Không gian trũng phía trước tượng trưng cho sự đứt gãy, không may mắn; những ngọn đồi phía sau cao hơn tượng trưng cho sự phát triển: con cái hơn cha mẹ, tài lộc ngày càng nhiều. Khi thấy cây nêu được dựng, mọi người trong vùng biết năm ấy có hội Gầu Tào. Không khí lễ hội từ đó bắt đầu nhộn nhịp, mọi người thông tin cho nhau ở chợ, ở trên đường, trong thôn, bản… về lễ Gầu Tào và tập luyện các tiết mục văn nghệ, các trò chơi dân gian để biểu diễn trong hội Gầu Tào.

anh tin bai

Cây nêu được dựng tại Lễ hội

anh tin bai

     Trong phần Hội, ngoài các tiết mục văn nghệ hát, múa thì không thể thiếu tiếng khèn mông. Để chuẩn bị cho ngày hội, những người múa khèn sẽ luyện tập các bài khèn, từ giọng khèn, giai điệu cho đến các động tác khi biểu diễn. Những người đã thạo thì có thể luyện lại nhưng chủ yếu giành thời gian chỉ bảo cho anh em, con cháu những người mới biết đôi chút nhưng yêu thích môn nghệ thuật này. Múa khèn có thể múa một mình hoặc nhiều người, dù là múa đơn hay múa đôi thì địa điểm múa cũng thường quanh cây nêu. Các điệu khèn thường có vũ đạo đẹp mắt với những bước nhún, bước đảo, bước quay, đá chân, lộn vòng… thể hiện sức sống mãnh liệt và tinh thần thượng võ của người Mông.

anh tin bai

Học sinh Trường Tiểu học Tả Ngài Chồ huyện Mường Khương - tích cực tập luyện múa ô và múa khèn 

     Trong lễ hội, múa Gậy sinh tiền cũng thu hút được nhiều nam thanh nữ tú đồng bào dân tộc Mông tham gia. Gậy sinh tiền là loại nhạc cụ được làm bằng đoạn trúc hoặc tre, trong đó có ba khấu được đục lỗ ở giữa để sâu đồng su vào. Khi múa người chơi cầm cây sinh tiền vừa múa vừa di chuyển với các động tác khéo léo để cây gậy chạm nhẹ vào cơ thể như tay, chân, vai, bàn chân để cho các đồng xu tạo ra âm thanh vui nhộn. Với đôi tay khéo léo của chàng trai, cô gái dân tộc Mông những đồng tiền cổ gắn trên cây gậy sinh tiền xoay tít, phát ra tiếng kêu xoèn xoẹt, thể hiện niềm phấn khởi và tưng bừng của ngày hội. 

anh tin bai
anh tin bai

     Ngoài múa ô, múa khèn, gậy sinh tiền thì trong phần hội với nhiều hoạt động sinh hoạt văn hóa như hát giao duyên và chơi các trò chơi dân gian như: đẩy gậy, kéo co, tung còn, đánh quay nam thu hút được rất đông mọi người tham gia. Ngày hội này cũng là dịp để nam nữ chuẩn bị quần áo đẹp, vui chơi cùng bạn bè, gặp gỡ người yêu… để bộc bạch tình cảm qua những bài hát mà thường ngày họ không thể thổ lộ. Ngày trước, trong lễ hội Gầu Tào có ‘‘Hát hội Chù Gầu tào’’ là môn văn nghệ thu hút chủ yếu là những nam thanh nữ tú tìm kiếm bạn tình. ‘‘Đám hát Chù Gầu Tào’’ thường do người con trai chưa vợ ‘‘phát động’’ và được người con gái ‘‘hưởng ứng’’. Ngày nay, với nhiều loại hình âm nhạc du nhập nên dần dần số người biết hát đã ít đi.

     Lễ hội kết thúc khi chiều ngày mùng 6 tháng giêng âm lịch hạ cây nêu. Khi hạ cây nêu người ta phải cho cây nêu ngả xuống theo hướng mặt trời mọc, không được để cho cây chạm đất mà phải đặt thảng lên vai của 2 thanh niên được giao việc vác cây nêu về. 

     Lễ hội Gầu Tào là một trong những lễ hội cổ truyền độc đáo, mang đậm bản sắc của đồng bào Mông vùng cao huyện Mường Khương. Lễ hội ngày nay vẫn giữ được những nét văn hóa từ xa xưa và thu hút đông đảo người dân tham gia. Vào dịp Tết đến xuân về, trong không khí ấm áp, đồng bào Mông nô nức đi trẩy hội Gầu tào, khắp không gian rực rỡ sắc màu thổ cẩm, tiếng nói cười, tiếng hát, tiếng khèn.

     Không khí và sắc màu văn hoá của lễ hội Gầu Tào cũng là điểm nhấn trong hoạt động sinh hoạt văn hoá đầu xuân vùng cao Tây Bắc, là không gian độc đáo để du khách mọi miền đến trải nghiệm về văn hoá tết của đồng bào Mông huyện Mường Khương.

anh tin bai

     Với những giá trị quý giá về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, Lễ hội Gầu Tào của người Mông ở huyện Mường Khương - Tỉnh Lào Cai đã được Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hoá phi vật thể Quốc gia năm 2012, loại hình Lễ hội truyền thống.

      Lễ hội Gầu Tào gắn với quan niệm nhân sinh của đồng bào Mông vùng Tây Bắc. Đó là mong ước được khỏe mạnh, sinh sôi nảy nở, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Lễ hội này cần được gìn giữ bản sắc và phát huy những giá trị nhân văn trong đời sống tinh thần của đồng bào Mông.

Mỹ Anh
1 2 3 4 5  ... 
Văn bản mới
Tin tức
Thống kê truy cập
  • Đang online: 1
  • Hôm nay: 1
  • Trong tuần: 1
  • Tất cả: 1
Đăng nhập